O‘quvchilarda ixtirochilik qobiliyatlarini kreativ yondashuv asosida rivojlantirish texnologiyasini takomillashtirish
Yangiboyeva Qunduzoy Shuxratovna
Pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi · Termiz davlat pedagogika instituti · 2026
13.00.02 — Ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (Texnologiya)
Tadqiqot maqsadi
O‘quvchilarda kreativ yondashuv asosida ixtirochilik qobiliyatlarini «Texnologiya» fanini o‘qitish orqali rivojlantirish texnologiyasini takomillashtirish.
- Obyekt
- O‘quvchilarda ixtirochilik qobiliyatlarini kreativ yondashuv asosida rivojlantirish jarayoni
- Predmet
- 5–9-sinf o‘quvchilarining ixtirochilik qobiliyatlarini rivojlantirishning mazmuni, shakli, metodlari va vositalari
- Hududlar
- Farg‘ona, Surxondaryo viloyatlari, Qoraqalpog‘iston Respublikasi, Toshkent shahri
- Usullar
- Pedagogik kuzatuv, qiyosiy tahlil, so‘rovnoma, test, tajriba-sinov, matematik-statistik va kvalimetrik tahlil
Tadqiqot vazifalari
- Ixtirochilik qobiliyatini rivojlantirishga ta’sir etuvchi omillarni aniqlashtirish
- «Texnologiya» fanini o‘qitishda metodik ta’minotni takomillashtirish
- Kreativ yondashuv asosida rivojlantirish modelini takomillashtirish
- Rivojlanish darajasini baholash va amaliy tavsiyalar ishlab chiqish
Tadqiqotning ilmiy yangiligi
Didaktik imkoniyatlar
STEAM texnologiyasi, muammoli topshiriqlar, loyihaviy ta’lim va raqamli ta’lim vositalaridan foydalanishning didaktik imkoniyatlari mustaqil va tanqidiy fikrlashni rivojlantirish asosida takomillashtirilgan.
Metodik ta’minot
STEAM + TRIZ + PBL/PjBL integratsiyasi asosida muammoli vaziyatni aniqlash, kreativ yechimlarni ishlab chiqish va loyiha faoliyatini amalga oshirishning uzviy bog‘liqligi asosida takomillashtirilgan.
Integrallashgan model
Kreativ ixtirochilik faoliyatining bosqichlari, pedagogik shart-sharoitlar, innovatsion texnologiyalar va IFI asosidagi diagnostik tizim yagona didaktik mexanizm sifatida takomillashtirilgan.
Baholash mezonlari
G‘oya yangiligi, ijodiy yechimlar xilma-xilligi, amalda qo‘llash imkoniyati uyg‘unligini ta’minlash mantig‘iga ustuvorlik berish asosida aniqlashtirilgan.
Tashkiliy-tuzilmaviy model
Ijtimoiy buyurtma → maqsad → metodologik asoslar → tashkiliy-pedagogik sharoitlar → 7 bosqich → kompetensiyalar → IFI diagnostikasi → yakuniy natija. Monitoring va qayta aloqa butun jarayonni bog‘laydi.
Ta’limning 7 ijodiy tamoyili
Uch bosqichli tajriba
Aniqlovchi-ta’kidlovchi bosqich
Boshlang‘ich diagnostika: noodatiy foydalanish, «Agar…», SCAMPER / savol-generator topshiriqlari. O‘qituvchilar bilan suhbatlar.
Shakllantiruvchi bosqich
Tashkiliy-tuzilmaviy model joriy etildi: kreativ topshiriqlar majmuasi, TRIZ loyihalari, brainstorming, mind-map, SCAMPER. O‘qituvchilar uchun seminar-trening.
Yakunlovchi bosqich
Tajriba va nazorat guruhlari qiyosiy tahlili, Styudent mezoni bo‘yicha statistik tasdiq.


